Geen categorie

Een Indo op het spreekuur

“Jess, het viel mij en een andere Indische collega op dat er vrijwel geen Indo’s in behandeling zijn bij ons. Heb jij een idee hoe dat komt?” vroeg mijn neef, die werkzaam is als psychiater.

Hebben wij dan geen issues om te bespreken?
Ik ken geen complexer mens dan de Indo 😉 Het ja zeggen, nee bedoelen. Altijd maar bescheiden en respectvol zijn naar de ander terwijl je diegene soms wel een stomp voor zijn kepala wil geven.
Je verlangens niet kenbaar maken omdat een vorm van nederigheid een stille norm is en daardoor die kans op promotie naar een ander gaat, jouw object van affectie nooit zal weten wat je voelt en je  inhouden terwijl je soms overloopt van emotie.

De eerste generatie:

Het leven tussen twee werelden, het product zijn van de overheerser en de overheerste. Het buigen voor een macht die hen daarna diende te beschermen.
Zingen voor een koningin van een land die hen in tijden van crisis niet heel hartelijk ontvangen had, ze zelfs nog jarenlang moesten betalen voor het recht om in hun vaderland te mogen verblijven. Nee, aan trauma’s en tweestrijd geen gebrek voor onze eerste generatie.
Hoe hebben zij dat verwerkt?
De ontheemding, het afscheid, het opnieuw beginnen in een koud land dat alles was wat ze niet hadden verwacht.
De onmenselijkheid achterlatend die hen ten deel viel de jaren daarvoor?

De niet klagen maar dragen mentaliteit, het sudah laat maar principe en de veerkracht dat geboren werd in de onzekerheid van het dagelijks bestaan zorgde ervoor dat zij preserveerden. Misschien wel behoed bleven voor de realiteit die hun blauw omrandde ogen hebben gezien. Het randje van bescherming.
Hoe dan ook, zij hebben er zo goed en kwaad als het kan mee gedeald.
Naar hun beste weten en kunnen.
Vaak zonder tussenkomst van een specialist die ze leerde dat hun emoties er mochten zijn.
De tweede generatie:

En daar was de volgende generatie.
Een generatie die wederom vertoefde in twee werelden.
Het Nederlands-Indië aan de keukentafel en brood met kaas in het klaslokaal.
Levende in een nieuwe tijdsgeest. Een leven ná de oorlog, die van hier en die van daar.
Nederland was aan het opbouwen, veegde de resten van terreur met een bezem langzaam op.
Zo ook onze ouders, opa’s en oma’s al dan niet figuurlijk onder de kleden in de kamers die daarna op slot gingen in hun hoofd.
Om hun nakomelingen zoveel mogelijk te besparen werd Nederlands-Indië een wajang in een schimmenspel uit de archipel.
Tweedimensionaal en de diepte missend die de ware kleuren onthullen.
Opgevoed worden en proeven dat er onderliggend heel veel niet gezegd of geuit werd kon er voor zorgen dat emoties een onbekend begrip werden.
Althans, dat merk ik bij mijn eigen vader. Of liever gezegd, ik heb dat gemerkt.
Opgroeien bij hem kon ook voor mij als derde generatie best lastig zijn.
Praten over mijn emoties?
Nee dat ging niet.
In mijn geval gaf hij mij liever iets om deze te onderdrukken, dan de openheid van een gesprek.

Ik heb hem vast zien lopen en emoties die niet geuit werden hebben hem later parten gespeeld.
Een onvermogen dat hem met de paplepel werd ingegoten.
Mijn grootouders waren schatten. Lief, zorgzaam en altijd meegaand. Maar ongelofelijk stil als het op persoonlijke zaken aankwam.
En dat heeft mijn vader goed overgenomen.
De “niet klagen maar dragen” mentaliteit heeft hij zich zo eigen gemaakt, dat het al zijn grenzen overschreed.
Hij liet álles, al het onrecht –waar een ander allang met een vuist op tafel had geslagen- over zich heen komen, omdat hij kampte met een drang om te pleasen, alsof hij ieders leed wilde dragen.
De lieve vrede bewarend voor de hele familie en zorgen dat we niet met de kop boven het maaiveld staken als gezin. Niet opvallen en je eigen mening voor je houden.

Maar goed, ik heb hem dus vast zien lopen.
Ik zal een jaar of veertien geweest zijn toe hij de eerste keer brak.
Wat voor hem resulteerde in een opname, identiteitscrisis en door misbruik van middelen proberen de emoties buiten zijn kaders te houden.
Zij crisis was te wijten aan vele factoren die speelden.
Hij heeft een lange weg afgelegd, zeker tien jaar van zijn leven is in beslag genomen door die zwarte sluier.
Maar ik vermoed dat de weg korter had kunnen zijn als hij had geweten dat emoties er mochten zijn, dat ze ok waren.
Met veel vallen en opstaan is hij er uiteindelijk beter uitgekomen.
Dánkzij hulp.
De hulp van psychologen en mentale ondersteuners.
Tijdens zijn crisis bemerkte ik wél dat er nog enig taboe heerst in de Indische kringen op het ontvangen van hulp en het erkennen van mentale instabiliteit.
Verschillende familieleden hadden hun ogen gesloten voor het pad dat hij aan het bewandelen was.
En dat onbegrip zorgde er ook voor dat hij zijn proces probeerde te bagatelliseren.
Was het eng? Confronterend? Wisten zij niet hoe daar mee om te gaan?
Ik neem het ze niet kwalijk, maar dat betekende wel dat veelal op mijn schouders rustte.
Generatie drie:

Ik dus.
Ook wij, de volgende generatie nemen de gedragskenmerken over die ons aangeleerd zijn.
Het ja zeggen en nee bedoelen, óók ik heb daar moeite mee. Het liefst stilletjes opgaan in de achtergrond terwijl ik zoveel wil zeggen, nee dat is mij niet vreemd.
Een onvermogen om om te gaan met emoties en deze bij hoogtij te onderdrukken door het gebruik van al dan niet voorgeschreven middelen, die ben ik nu aan het overwinnen.
Grenzeloos leven omdat nee zeggen onbeleefd is en daarbij in situaties terecht komen waarvan ik nu denk: Jess, hoe dan? JA die ken ik maar al. te. goed.
Maar ik heb wel hulp gezocht en ontvangen.
En ik schaam mij niet te zeggen dat ik zeker wel een aantal jaar op en af in therapie ben geweest.
En nog steeds wel eens hulp kan gebruiken, al is het maar om door de ogen van een ander, mijn perceptie af en toe eens bij te schaven.

Ik wil mezelf beter leren kennen en begrijpen  -If not now, when? And if not me, who?- zoiets…
En ik wil dat mijn zoon opgroeit met zelfvertrouwen.
Dat hij zich kan uiten naar gelang hij zich voelt.
Om hem de schaamte en het gevoel te hebben er niet bij te horen te besparen en hem te laten voelen dat hij er gewoon mag zijn.
Ik wil dat de keten van emotiefobie verbroken wordt.

Omdat het ergens moet stoppen.
Dus ik zeg ja.
Therapie kan heel heilzaam zijn.
Een klankbord of een spiegel zijn geen overbodige luxe in onze overvolle koppies van alledag.

16 gedachten over “Een Indo op het spreekuur”

  1. Ik ben zeer ontroerd door dit artikel. Het raakt mij heel diep. Ben zelf werk zaak in de bemoeizorg. En een papa die nu vecht voor zijn leven. En nog zegt hij ja als hij nee bedoelt. Ik krijg het niet uitgelegd aan de verpleging. Ze snappen het niet. Hij zo’n lieve stille man. Stampvoeten kan ik dan. Hij knijpt er stilletjes tussen uit. Omdat hij geen ja zegt en en zijn hoofd buigt. Ik kan geen kant op. Deze column zegt zo veel en betekent zoveel voor mijn. Dank dank

    Liked by 1 persoon

  2. Je weet het… 🤓 Mooi verwoord, en absoluut herkenbaar (voor velen van ons). Hoogste tijd om deze ‘taboes’ te doorbreken, te accepteren en bespreekbaar te maken!

    Liked by 1 persoon

  3. Heel herkenbaar, zowel de eerste als tweede generatie. Ik ben zelf tweede generatie en heb geen kinderen maar vind het wel verdrietig om te lezen dat het zelfs de derde generatie raakt. Tijd om het taboe te doorbreken. Emoties mogen er zijn.

    Liked by 1 persoon

  4. Absoluut herkenbaar.
    Het stille lijden van mijn vader, het ‘zware’ zwijgen.
    Het vooral niet bespreken van wat er in Jappenkamp Fukuoka 2B is gebeurd.
    De plotselinge explosies.
    Het snakken naar erkenning, schouderklopje…(door mij)
    Géén emoties tonen
    Altijd gelijk hebben
    Daar kon je beter niet tegen in gaan….
    9 jaar therapie voor mij…
    Pas na hun, pa en ma, overlijden in 2005
    Ik hou van jou…. heeft mijn moeder misschien 2 x gehoord in 60 jaar huwelijk…
    Het heeft mijn leven bepaald
    Niet opvallen, confrontaties uit de weg gaan, gevoelens diep wegstoppen, blokken….
    Een leven lang onbegrepen gevoeld, zware depressies als zodanig NIET onderkend.
    Nu 64, geen relatie, geen kinderen, weinig vrienden
    Bijna 4 jaar zonder therapie, antidepressiva.
    Het is nog wel eens moeilijk, maar ja je moet door….
    Waarvoor? Waarheen?

    Liked by 2 people

  5. Jessica, Jessica, Jessica, wat een geweldig stuk heb je hier geschreven. Ik merk bij mezelf dat ik ‘Indisch Indo’-moe aan het worden was. Daarom op mijn blog al een tijd geen verhalen meer die een directe link leggen naar onze afkomst. TERWIJL ik juist voel dat ik ‘onze’ mensen kan en wil (en moet) helpen om precies met deze issues die je zo beeldend omschrijft om te gaan. Om ons volledige Indisch-zijn, met álles dat aan ons is meegegeven, te omarmen. Onszelf lief te hebben en waarderen, precies zoals we zijn.
    Ik ging het uit de weg, vanwege weer dat gevoel: ik ben de enige die zo denkt, zich zo voelt en de dingen ziet zoals ik dat doe.
    Bovendien: ik heb het van me af geschreven. Klaar. Boek gepubliceerd, mensen mee geholpen, niet de volledige erkenning waar ik behoefte aan had maar ook dát nam ik op als onderdeel van m’n Indisch-zijn.
    “Je wíl toch helemaal niet zo gefrustreerd door het leven gaan? Waarom telkens weer die drang om het over m’n Indisch Indo-zijn te hebben? Mensen begrijpen het toch niet. En ik heb het er eigenlijk wel mee gehad.”
    Zulke gedachten, herken je dat? Heel tegenstrijdig allemaal. Want wat blijkt telkens weer? Het laat me niet los. Ik bén er niet klaar mee. En ik móet mensen er gewoon mee helpen. Niet voor niks ben ik als deze indischvidu geboren… daar zit een bedoeling achter.

    Hoe dan ook: ik ben erg blij dat jij dit zo geweldig goed hebt verwoord, opgeschreven en gedeeld!
    Wordt tijd om elkaar eens te ontmoeten…

    GroEDjes vanuit SurinaManis

    Liked by 3 people

  6. Zo herkenbaar dit. Als 2e generatie kind het “stille verdriet” van mijn ouders meegemaakt, maar ze zijn vol trots en goede moed doorgaan, ten koste van zichzelf, maar vooraan voor de toekomst van hun kinderen! Mijn dochter, en kleinkinderen, de derde en vierde generatie, die soms vertwijfeld denken; wie ben ik nou en waar kom ik vandaan? Ik heb dat gelukkig niet. Ben zo bewust van mijn afkomst, een kind met verschillende roots; Nederlands, Indonesisch, Moluks, Frans. Het maakt me wie ik nu ben. Een kind van 2 culturen; het is niet altijd makkelijk geweest, maar wie zegt dat het leven gemakkelijk is? Je moet er zelf wat van maken. Haal het beste uit deze 2 culturen! Ik ben trots en dankbaar dat ik zowel cultuur, adat en smaak van Indonesië, het land waar ik geboren ben, heb behouden en mag overdragen aan de volgende generaties, in de hoop dat ook zij een stukje met zich mee zullen nemen en geven aan hun kinderen en kleinkinderen.

    Liked by 1 persoon

  7. Aangrijpend verhaal en triest dat vele Indo’s hun leven zo inrichten. Ik ben zelf een derde generatie Indo en dit gedrag is voor mij moeilijk te begrijpen. Waarschijnlijk omdat mijn beide ouders zich altijd zelfverzekerd en onafhankelijk hebben opgesteld. Ook in internerings kampen gezeten en daar de nodige ellende meegemaakt. Ondanks dit alles altijd positief gebleven, gelooft in eigen kwaliteiten en gedacht in mogelijkheden. Dit heeft van hun vier kinderen warme, sterke en onafhankelijke personen gemaakt. Dit zelfbewustzijn is ook aan onze kinderen, de vierde generatie doorgegeven. Begrijp me niet verkeerd, ik vind het verschrikkelijk als mensen gevangene zijn van hun eigen gevangenis en het daardoor voor zichzelf en omgeving zwaar maken. Het leven heeft zoveel moois te bieden als je het maar wil zien.

    Liked by 2 people

  8. Dank je want zo is het, ik heb je artikel aan mn indo digibeet man voorgelezen. !e generatie . Zelf ben ik belanda en vanaf 1952 in de indische wereld beland en er nooit meer uitgegaan. Het gaf /geeft mij een extra wereld er bij en ben er inmiddels mee vergroeid, en ben er happy of ook wel senang in. Zelfs met alle moeilijkheden er bij! Mooi weekend!

    Liked by 1 persoon

  9. Ik weet niet goed bij welke generatie ik hoor, grootouders en ouders geiten in Nederlands Indië en ik ook, maar we zijn in 1950 allemaal naar Nederland gekomen.
    Mijn vader wilde niet over “daar” praten en ik heb mijn ouders er samen ook nooit over horen praten. Mijn vader zei mij regelmatig: denk er aan, jij bent geboren in Nederlands Indië en niet in Indonesië en jouw geboorteplaats is Batavia.
    Nu ik ouder ben, ben ik het daarmee volledig eens. In de tijd dat ik er geboren werd, heette het zo. En het woord Indo kan ik niet verdragen, ik voel me Nederlands Indisch en wil niet aangeduid worden met de benaming Indo.
    Voor mij is iemand die de Indonesische nationaliteit heeft een Indo, of je nou een echte Indonesiër bent of een Indische Nederlander die de Indonesische nationaliteit heeft aangenomen.
    Of ik hoor bij de mensen van “ja en nee” ? Misschien heel soms omdat ik met het ouder worden niet meer tegen heftige discussies kan, maar toen ik jong was ging ik die niet uit de weg en ook nu nog kom ik voor mijn rechten op, en maak ik mijn standpunten duidelijk.
    Ik voel me Nederlands en Indisch. Wij aten in Indië ook kaas en gebakken aardappelen, we aten er nog al eens gewoon hollands eten.
    Ik heb het alleen maar moeilijk met de benaming Indo en gelukkig hoeven mijn ouders dat ook niet mee te maken.

    Liked by 1 persoon

  10. Hallo Jessica, wat mooi en goed verwoord!
    Ik ben vrijwilliger bij Dé INOG, waar onlangs Armando een prachtige lezing hield. Jij was daar ook bij.
    Ik zou het leuk vinden als jij ook een keer op een inloopdag zou komen spreken. Ik weet zeker dat het voor veel bezoekers herkenbaar en interessant is!
    Als je interesse hebt kan je contact met mij opnemen. Hartelijke groet, Inge

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s