Geen categorie

Ik vier dit jaar geen vrijheid

Ik heb de eer gehad om een man te leren kennen die bijna een eeuw aan ervaringen rijk was.
Hij deelde mij in zijn verdriet, zijn liefde, zijn humor en zijn zorgen.
Onlangs heb ik afscheid van hem moeten nemen.
Hij was een van de laatsten van zijn soort, een generatie die keihard aan het uitdunnen is.
Een generatie die weet wat vrijheid en gevangenschap betekenen.

Opnieuw gevangen

75 jaar vrijheid voor de overlevenden van de Tweede wereldoorlog heeft sinds de afgelopen maanden nog nooit zo een groot contrast gekend.
De ooggetuigen die het nog na kunnen vertellen zijn tussen de 80 en de 100 jaar oud.
Precies de doelgroep waarvan het RIVM heeft opgeroepen om afstand van te nemen.
Beschermen moet ik zeggen, want we doen het in hun belang.
Of ze de oorlog nou in Nederlands-Indië, Nederland of waar dan ook ter wereld hebben meegemaakt, ze waren opnieuw gevangen.
Gevangen in hun eigen huis of gevangen op de afdeling van een verzorgingstehuis.
Het inperken van hun vrijheden brachten emoties naar boven die ze lang hebben onderdrukt.

Meebuigen

Echte vrijheid was nooit helemaal aan de orde. Het tralies, de kampen en de overheersers mochten dan wel verleden tijd zijn, maar uit de mentale gevangenis zijn ze nooit helemaal ontsnapt.
De overlevingsdrang en het door moeten gaan voor hun eigen kinderen hebben er voor gezorgd dat de automatische piloot geactiveerd werd. Niet klagen maar dragen en meebuigen als bamboe.
Een van de overlevingsmechanismen die is ontstaan tijdens de oorlog en die is toegepast op hun verdere leven.
Wie immers niet (mee)buigt, krijgt er van langs.

Indisch zwijgen

Net zoals ik mijn zoon een jeugd gun die zorgeloos en vrij is en het tegenovergestelde van de mijne, kan ik me indenken hoe het Indisch zwijgen is ontstaan.
Je wilt je nakomelingen niet belasten met de verschrikkingen die je zelf hebt meegemaakt.
Je trekt leer uit je verleden en past het op een andere manier toe in het nu.
Ik kan me indenken dat mijn grootouders ook zo hebben gedacht, net als de meeste grootouders die de Tweede wereldoorlog hebben ondervonden.
Afsluiten en doorgaan.

Ik merk dat sinds de eerste generatie opnieuw hun vrijheid aan het verliezen is in tijden van een pandemie , ze zich bewust worden van die diep weggestopte mentale gevangenis.
Ze worden eraan herinnerd dat er nog diep in hen een plek zit waar de onmacht zich manifesteert.

Benjamin (89) “Na mijn pensioen ben ik vrijwillig auto’s gaan wegbrengen voor een autodealer. Het gaf mij een gevoel van controle. Ik heb haast nooit in bussen, treinen of trams gezeten. Dat herinnerde mij aan het transport naar de gevangenis toen ik 10 was”.

Hadden de overlevenden ooit wel echte vrijheid gekend als de blauw-omrandde ogen naar binnen konden blikken en opnieuw het verleden konden beleven?
Ik denk het niet.
Niet op de manier zoals jij en ik vrijheid kunnen ervaren.
De vrijheid die ze ooit afgenomen is, blijft sluimeren in hun hoofd.

Johannes (92) “De quarantaine is haast nog erger dan het Jappenkamp. Daar kon je je tenminste nog vrij bewegen, waarom mag ik niet zelf bepalen wat goed voor me is?”

Bij elk interview die ik doe met een ooggetuige, zitten de verschrikkelijke ervaringen erg hoog. De vechtlust om een beter leven te creëren voor de kinderen ook. Ik zie de overeenkomsten in hun doen en laten, zij die hetzelfde verleden delen,


Daarbij zie ik ook hun kracht en zachtheid, begrip en onbegrip, acceptatie maar ook frustratie.
Het is een warboel van tegenstrijdige emoties, emoties die ze tot op de dag van vandaag van hun stuk kunnen brengen.
Daarom vier ik dit jaar ook geen vrijheid, want vrijheid is een relatief begrip, een kwestie van perceptie.
En ook is de wereld nog lang niet vrij van oorlog, teveel mensen ondergaan nog steeds hetzelfde lot.

Ik herdenk

Dit jaar herdenk en bewonder ik op 15 augustus wél de generatie die het voor ons mogelijk heeft gemaakt om het leven hier in vrijheid te kunnen bewandelen.
Misschien wel dankzij hun Indisch zwijgen, wat ons behoed heeft voor een (te) beladen jeugd.
Misschien wel dankzij hun strenge hand, dat ervoor gezorgd heeft om het beste van onszelf te vergen.
Maar zeker dankzij hun moed en veerkracht, dat een maatstaf is geworden voor de generaties die zij hebben achtergelaten.

4 gedachten over “Ik vier dit jaar geen vrijheid”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s